23
ساعت
:
24
دقیقه
:
32
ثانیه
کتاب «عقل به روایت کانت» نوشته گرت ویلیامز (انتشارات ققنوس) در اصل یک متن مرجع و جمع و جور است که برای روشن کردن این سوال نوشته شده: کانت وقتی از «عقل» حرف می زند دقیقا منظورش چیست؟ نویسنده خیلی خلاصه اما دقیق نشان می دهد کانت چطور بین دو جریان معروف فلسفه یعنی عقل گرایی و تجربه گرایی راه خودش را باز می کند؛ از یک طرف می گوید عقل اگر بخواهد بیرون از تجربه درباره خدا، نفس یا جهان حکم قطعی بدهد گیر تناقض و توهم های متافیزیکی می افتد، و از طرف دیگر عقل را هم یک ابزار خنثی و صرفا حسابگر نمی داند. نتیجه این می شود که عقل نظری کارش این است که تجربه را سر و سامان بدهد و امکان شناخت علمی را فراهم کند، اما باید حد و مرز خودش را بشناسد.
بخش جذاب کتاب جایی است که ویلیامز سراغ عقل عملی و اخلاق کانت می رود: همان جایی که مفاهیمی مثل وظیفه، خودمختاری و امر مطلق معنا پیدا می کنند. کانت برخلاف هیوم تاکید می کند عقل فقط برای محاسبه و نتیجه گیری نیست، بلکه می تواند «الزام اخلاقی» بسازد و به رفتار ما جهت بدهد. همچنین ایده نقد در فلسفه کانت پررنگ است؛ یعنی خود عقل باید خودش را بررسی کند تا هم از ادعاهای بی پایه دور بماند و هم راه اخلاق و آزادی باز بماند. در این نگاه، آزادی یعنی خودقانون گذاری عقلانی و عمل کردن بر اساس اصولی که بشود برای همه آدم ها در نظر گرفت؛ همین هم دلیل اهمیت کانت در بحث های امروز درباره مسئولیت، حقوق و کرامت انسانی است.
اولین نفری باشید که نظر می‌دهد
برای ثبت نظر وارد حساب کاربری خود شوید.
